E raba te Uea ba ti a tokara ara moan bong n te karemo n te bong aio ao tia a tauraoi n rinnako ni mananga inanon 6 te wiki ni karokoa ti roko n te wiki ae tabu ao te Bakate. N tain te karemo aio ao ti riai n ongo bannan Iesu nakoira ae kangai' "nakomai okirai ma nanom ni kabane".
N te bong aio ae bon toan te Mannang ao ti a kauringaki iai ba 'ti roko ma ia ao ti na toki ia'. Eng inanon ae katokaki iaon ramara te mannang ao bon iai te taeka ae atongaki ae kangai; "Uringa ba bon te tano ngkoe ao ko na manga okira te tano." Bon aio te tai ae ti kauringaki ba rabatara aikai a na bane ni bua ibuakon te tano ngkana ti mate ma iai te bai ae kakawaki ae na aki bua ba bon tamneira. Ao a na nakea tamneira? Eng bon uoua te bai ae kona n riki nakon tamneira ba te maiu ae aki totoki ke te mate ae aki totoki i mone. Inanon toan te mannang ao ti kauringaki ba ti riai n aki tautaekanaki n ana kairiri te rabata ma ti na riai ni kairaki iroun te Tamnei ba ti aonga n roko i Karawa.
Ni moan te karemo aio ao ti bane ni kauringaki ba ti na "Okira te Atua ma Nanora ni kabane" ba ti aonga ni kamaiuaki. Te karemo bon te tai are ti kauringaki iai ba ti na riai n nanomaraki ao rairi nanora. Te nanomaraki bon ataakin ae ti mena inanon te maiu inanon te bure ao te kona n nora te aro ni kananoanga ae ti mena inanona. Ngkana ti ataia ba taan bure ngaira ao ti raraoma iai ao ngkana ti tauraoi n teirake n okira te Tama ma te nanomaraki ni koaua ao te onimaki n ana Nanoanga ma ana Tangira ibukira ao ngkanne ti na bon karekea te kamaiuaki ae kororaoi inanon te karemo aio. Ti kauringaki n taian wareboki n te bong aio ba ti riai n nanomaraki ao rairi nanora ngkai bon aio bon te tai ae angaraoi. Tariu am maneu ti bia riki ngaira n te tai aio ba kanga ai aekan te nati ae bakate ae a tia n nora te maiu ni kananoanga ngke e kitana Tamana ao e a tauraoi ngkai n teirake n okira tamana ba e aonga n reke irouna kororaoi te kukurei are e tauraoi ibukina n taai nako iroun Tamana. Ngkai ti ongo banana n te bong aio ao ti na aki kamatoai nanora ma ti na bane n teirake ngkai n okira te Tama ma nanora ni kabane.

I nanon te tai karemo aio ao ti kauringaki ba ti na kauki nanora nakon ana wewe Bobe Francis n ana Rongorngo ae kakawaki nakoira ibukin te karemo 2015 ba ti riai ni kamatoai nanora  ni karaoan te raoiroi;  ni babaina te nanoanga, ni kakauongo nakon kainnanoia tarira ma manera ao n tauraoi ni karaoa te makuri n tituaraoi ao n tangira. E kamatoa te bobe ba inanon te karemo ao ti riai ni katuturua ara iango iaon baai aika 3: te Tataro, Te Taubang ao te Tabui amarake, ao ai te tauraoi n anganga nakoia aika kainnano.

Inanon te karemo ao e kauringa te Ekaretia ba ti riai ni kaburei maiura nakon te maiu n tataro n tauraoi  ni wawareka ana taeka te Atua  ao ni karaoa te tabui amarake ao te taubang ao te anganga nakoia kainnano.  

Materaoin ara waaki inanon te karemo e na bon reke ngkana ti kona n nora reitan te karemo ma te kabouaki inanon ara berita ni babetito. Ti kauringaki inanon te karemo ba ti riai n motinnano n aki manga karaoa te bure ao ni karaoa te rairannano ni koaua n ara iango ao n nanora. Inanon te karemo ao ti riai n uringa te ran n ara tai ni baetito are ti mate iai ma Iesu n ara bure ao ti anganaki iai te maiu ae boou inanon Kristo ke ti riki taian karikibai aika boou.

N te bong aio ao ti ongo aron te Atua ni kaitiaka te aonaba man te bure ngke karokoa te ieka are e tiringia aomata ake aki mena n Ake ma Noa. Inanon te karemo ao ti riai ni mate inanon te ran ma Iesu ni kitan ara bure ao ti na kabouaki man raran Iesu iaon te kaibangaki ao n riki ba karikibai aika bou. Inanon tain te karemo ao ti riai ni kauki nanora nakon ana atataiaomata te Atua n tauraoi ni butimaira ngkana ti rairi nanora ao ti na butia ba e na kabarai ara bure. Ti na butia te Atua ana karatia n rin raoi inanon tain te karemo aio ba ti aonga ni manga kabouaki n ana kamaiu te Atua are e anganira inanon te Bakate.   Ti bia uaia ni ikarebai inanon te karemo aio n tataro ibukira n tatabermanira ba e na manena ao ni uana ara karemo n te ririki aio, 2015. Kam na bane n tekeraoi ao ke raoni ao ni kawakini ngkami te Atua.  

Aikai ana taeka Iesu nakon te rebera are butia Iesu kaitiakana man aorakina ae te rebera. N te bong koraki ao E tauraoi Iesu ni kamaiuia akana a bubuti nakoina ma te nano n taromauri, ni karinerine ao n onimaki ao n takarua nakon Iesu n ana taeka te rebera are kangai, “Te Uea ngkana Nanom ao ko na katoka aorakiu ao ni kaitiakai.” Ti bon riai n tabeki ara bubuti nakon te Atua inanon te onimaki ni koaua ao n aki nano uoua ni makan te Atua ni kamaiu. Inanon ana nanoanaga ae moan te bati ao E na kaeka ara bubuti te Uea ni kangai,”Eng, bon Nanou ba ko na kamaiuaki”. Ti ongora n te moan wareboki te Tua iroun Mote are ngkana iai ae rebera ao e na riai ni kaotia nakon te berebitero ao e na katanoataki ba e bareka ao e na kararoaki ma te koraki ba muina ao a manga ewekaki te koraki. Man n te ewangkerio ao ti nora aron Iesu ni kakoroa nanon te Berita ni Kawai ao ni kaotia ba e riai n oneaki muin te tua ibukia rebera nakon te tangira ao te nanoanga n angania te kamarurungaki ao te kamaiuaki. Te rongorongo riki ae kawawaki ibukira imain te karemo aio ba ti riai n aki tabe ba te bai ae ti riai n aki karaoia ba a tabuaki ian te tua ke e kanga, ma ti na riai n tabeaianga ni baai aika ti riai ni karaoi ba ti aonga ni kaota iai ana Tangira ma ana Nanoanga te Atua nakoia aomata. E tuangira te kauoua ni wareboki n te bong aio ba ti riai ni katotonga te Atua iroun Natina ae Iesu. Ti na riki ba taan ririmuin Iesu ao ni katotonga maiuna n taai nako n aron ae kaotia n te ewangkerio. Ti riai naba ni katotonga Iesu n ana taeka nakon te rebera are kangai,”Eng bon Nanou ba ko an Kamaiuaki” Bon aio ngkanne te rongorongo ae kawawaki nakoira n tain te karemo ba ti na keiaki ni karaoa nanon te Uea ao ni katotonga Iesu n ara makuri nakoia tarira ma manera. Ba ngkana ti maiuakina te raoiroi ae tuangira Iesu, ao ngkanne ti na bon aki karaoi baai ake ti riai n aki karaoi. Ba e kakawaki riki mauiakinan te Tangira nakon ti kawakinan te tua.

Inanon ana tai n reirei Iesu ao a titirakinna baritaio ni kangai; “Ko na kaota  nakoira te kanikina mai Karawa ba ti aonga ni kakoaua.”  Inanon te korakai n nano ao meremere Iesu ni  kangai,; “E aera ngkai e kainnanoa te kanikina te roro aio.”

I taku ngai naba ti bane n reke te anua aio are ti te kan nonora te kakai ba ti aonga ni kakoaua.  Bon aorakira ae rang ni korakora ba te kan noori baika kamimi ao ngkanne ti a tiba onimaki. Ti uringa ngkoa ana taeka Iesu nakon Toma are kangai; “A kabaia ake a onimaki n akea te bai ae a noria”.

Tariu ao maneu tera raoi am koaua iaon aia titiraki te baritaio aio? Te koaua ae ko bon kainnanoa te kanikina mai Karawa, ke te kakai? I taku ngai ba e kakawaki ae ti iangoa raoi aia titiraki baritaio aio. Ba te koaua ae akea taian kamimi ke kakai aika ti a tia n nori inanon maiura are ti na kakoaua iai ba E maiu te Atua? I uringa te tai teuana  ngke I reirei i Aotiteria ba ti nako ni kaea te botakin tataro  teuana n 13 n Okitoba. Aio bon ana tabo Nei Maria are bobo te katiki iai ni katoa 13 bongin namakaina ni katoa namakaina. Ngke ti roko n te tabo arei ngai ma temanna kain te karismatic ikekei ti ataia are bon iai taian kakai aika ririki n tokin te katiki n te tabo aio. Ngke nang toki te katiki ao e tungai raou arei ni kangai; “Ti kainnanoa te kakai ba ti na noria?” Ngai I kaeka nakoina ni kangai;”Ti aki kainnanoa te kakai ba a bon bati kakai aika ti a tia nori inanon maiura”. Ngai n au koaua ao a onrake maiura aikai n taiani kakai. Noori tamaroan ana kariki bai te Atua ao ko na ataia naba ba ngaia bon te kakai kanoan te maiu aio. Noora taai, te karau, taian ue ma aroka. Tiaki ba e makuri te Uea inanon bai aikai ni kabane? Eng ti na riai ni kakoaua ae mauira aio bon te miterio ke te kakai ae ti aki kona ni kabarabara. Ti riai n aki kainnanoa te kakai inanon maiura ba e a kaman onrake maiura n tain kamimi are ti na aki kona iai n nanououa ba E maiu te Atua ao ti na riai ni muiokoi arora ni kabane inanon baina ao n riki ba bannana ao katotongana n taai nako.

Tariu ao maneu iai naba te kamimi teuana ae I warekia n te rongorongo n te bong aio ba taekan te Ebikobo i Tonga ae Soane Patita Paini Mafi are e a tia ni karikaki ngkai ba te karetinare (cardinal) iroun Pope Francis. N aron ara atatai ao e riki ngkai Ebikobo Soane ba te kauoman n aomata man te betebeteke n riki ba te karetinare imuin Cardinal Pio ae kain Samoa. E raba te Uea n ana babaire aika kamimni.       

Tera uan aia bure ara moan karo? Ao tera ana iango te Atua ni kaoka te maiu n natinaki nakoira ni kabane?
Eng bon iai te rekenikai ae bubura nakon Atam ma Nei Ewa ae reke nakoia ibukin aia bure ni kamoamoa ni kan riki n Atua ao n aki ongoptaeka. Aio bon te kanakoaki mai Eden ao te mate. Ma e aki toki ikai ana tangira te Atua ni kan manga kaoka te aro n akoaki ao n natinaki are a tia ni bua man aia bure ara moan karo. Ni kororaoin ana tangira te Atua ao e baireia ba e na riki n aomata natina ae Iesu ba e na tiringaki ao ni mate ibukira ba e na kaboira ao ni kaokira nakon te aro n natinaki iroum te Atua te Tama. Ai ngaia are ti riai n ataia ba inanon maten Iesu iaon te Kaibangaki ao ti kaiokaki iai ma te Tama ao ti a manga riki iai ba nati aika ti kona n atonga te Atua ba tamara ni koaua.
Ti ongora n te ewangkerio aron te Atua ni kawakinira ao n tabeakinira ba ti na aki kabuanibai iaoni kawaira n ara borau aio. Inanon tabeiaingan Iesu irouia aomata ake a iriria ba a na ongongora n ana taeka ao e tuangia ana Abotoro ba tera ae iai irouia ba aonga ni kamarakeaki iai aomata. A uoti bwerena ma ika Abotoro ake a bon aki tau ibukin kamarakeiai aomata aika a bati. Ao e tabikirake Iesu bwerena ma ika nakon Tamana ao e karaoiroi ao iana e tua ba a na tibatibaki nakoia aomata. A bane ni ngae aomata ao e nikirana te amarake ba e kaoni nakon itikora maitin baba aika on. Tariu ao maneu ai batira ana tangira te Atua ao ai rabara ba e anganira kanara ae ti na aki kona ni kabuanibai iai ma e na kamarurungira ao ni karokoira n tokin kawaira n ara borau ni mauira aio. Eng ti kainnanoa te amarake mai Karawa ae n te Eukari ba boni Ngaia ae na karokoira n tokin kawaira n akea te kabuanibai. Ti riai ni rairi nanora ao ni butia te Atua kabaran ara bure inanon te takaramentu ni Benetenia ba ara katauraoi imain te karemo are nang moanaki man te Katenibong n te wiki na roko ao ara anga ni kona katonga te amarake ni kamaiu are bon Iesu n te Eukari.